Lúc ấy đang giữa thu, cả nước sắp sửa mở hội Giữa Thu thì lại có chiếu chỉ của vua ban ra báo cho thần dân của ngài biết: "Vào giữa Xuân năm nay, vua và hoàng hậu mở hội kén vợ cho Hoàng tử thứ ba, hoàng tử Hiền Nhân", chiếu vua nói rõ: hội kén vợ của ông Hoàng Ba kéo dài suốt mùa xuân, hoàng tử vui mừng mời hết thảy các cô không phân biệt giàu nghèo sang hèn, từ các hàng quận chúa, công nương, tiểu thư khuê các con nhà danh gia thế phiệt, xuống đến thứ dân chẳng kể ở chốn đế đô, thị thành, hay đồng sâu rừng rậm, hoàng tử đều mời tất cả đến dự đại hội tại kinh đô ...
Chiếu vua ban xuống, loa truyền vang vang khắp chợ cùng quê, cả đến chốn sơn lâm heo hút cũng biết tin, người người bàn tán, đâu đâu cũng xôn xao, thần dân của đức vua nhân từ nô nức xếp đặt chuyện nhà, sửa soạn mọi việc để về kinh dự hội . Các cô lại bắt đầu những giấc mộng cao sang hạnh phúc, các cô thầm mơ ước, thầm khấn nguyện đất trời thần tiên hỗ trợ, mong sao trong lễ hội lần này được ông Hoàng Ba để mắt tới, biết đâu duyên may lại chẳng trở thành vợ của vị hoàng tử tài hoa nhất trong đám các con của đức vua đang trị vì! Các cô tấp nập hẹn hò trẩy hội, các cô kín đáo sửa soạn, có người ngắm nghía soi bóng mình trong gương rồi tự bảo: "mũi ta không được xinh cho lắm", và các cô ngày đêm nắn nót mong cho mũi thêm xinh; có cô bảo: "nụ cười của cô chưa thật mê hồn", và cô đóng kín cửa ngày đêm tập cười cách nào cho nụ cười rạng rỡ như hoa hồng mớ nụ buổi sớm còn ngậm sương đêm; có cô chải mái tóc trăm kiểu, cố tìm kiểu nào để hợp với khuôn mặt trái xoan hơn dài một chút, có cô lại tập nói làm sao cố cho giọng uyển chuyển như mây thu trên trời, êm như họa mi hót trong đêm, quyến rũ từ giọng trầm lên đến thanh cao; có cô lại bắt chước cả dáng đi của loài mèo cốt sao cho dáng điệu được tha thướt mềm mại! ... Thôi thì đủ chuyện, ngàn cách, chuyện nào cách nào cũng chỉ là để hi vọng làm xiêu lòng được Ông Hoàng Ba . Người giàu có thì sắm sanh xe ngựa đệm nhung đệm gấm, kẻ lại đóng kiệu bạch đàn chạm phượng trổ hoa, vùng sông nước thì thuyền lớn nhỏ đủ kiểu rồi lại chọn phu chèo khỏe mạnh cho ăn mặc đẹp đẽ cốt sao cho có vẻ quyền quý sang cả! Quả thật việc ông Hoàng Ba Hiền Nhân kén vợ làm cho cả nước xôn xao hơn hồi ngài Hoàng Cả lấy vợ . Hồi ấy, ít có các cô dám mơ tưởng đến cao sang hạnh phúc được là người dự vào hàng quốc thích hoàng gia, nhưng đến lúc thấy Ông Hoàng Cả chọn cô gái con nhà dân dã chủ trại hoa, lúc ấy các cô mới tiếc ngẩn tiếc ngơ, tha hồ mà than thở vu vơ, tiếc hận đến nỗi có cô giận thân bỏ nhà tìm vào chùa chiền tận trong rừng sâu để chôn mối hận tình! Bởi thế, lần này Ông Hoàng Ba kén vợ, các cô quyết tô điểm cho duyên may của riêng mình, các cô phải về kinh dự lễ, các cô bàn tán với nhau, ngoài miệng khen nhau đẹp thế này, đẹp thế nọ, trút cho nhau những hy vọng chắc như là đã được Ông Hoàng chọn làm vợ rồi, nhưng kỳ thực trong lòng lại ngấm ngầm chê bai, rủa nhau đủ điều ác hại, cầu mong bị Ông Hoàng chê là béo quá, lùn quá, gần quá, mắt hơi lé, miệng hơi rộng! ... Nhưng các cô vẫn cười vui với nhau, nghe những lời ca ngợi dù biết rằng giả dối nhưng lòng vẫn vui!
Tám vị hoàng tử con đức vua nhân từ và hoàng hậu nhân ái, thì bảy ngài đã lấy vợ, vợ của bảy vị thảy đều đẹp như tiên giáng thế, các nàng có người con nhà cao sang quyền quý, có người là gái nhà dân giả hiền đức ít ai bì, bảy ông hoàng, ông nào cũng tự hào hãnh diện về người vợ của mình, mà bảy vị công nương ấy quả thật đáng được người đời tôn quý, tôn quý về đủ mọi mặt, ấy cũng vì sự thế ấy mà bảy vị công nương cũng có nhiều phần kiêu ngạo, ít nhiều mất lòng người . Ông Hoàng Ba vóc dáng đã đẹp đẽ, đẹp hơn tất cả các ông hoàng anh em của ông, lúc ông Hoàng khóac chiến phục thì dưới thế gian này chắc không có người trai tuấn kiệt nào lại có thể oai phong bằng,khi ngài vận áo văn sĩ thì phogn cách tài tuấn mới thật rõ ràng, ông hoàng cũng biết mình đẹp, lại thêm ông hoàn thông minh hiếm có, học rộng biết nhiều, bởi thế ông nhiều phần tự tin chưa chịu lấy vợ, các em ông đã có vợ cả rồi mà ông vẫn độc thân, vua và hoàng hậu thúc giục, ông chỉ cười nói rằng chưa chọn được ai, anh em ông đánh tiếng mối mai cho ông thì ông bảo: cứ để tự nhiên rồi trời khắc xe duyên cho xứng đáng! Thế mà bây giờ ông chịu lấy vợ! Ông lại còn theo gương Ông Hoàng Cả muốn kén vợ không kể là gái nhà cao sang hay là dân dã, hỏi sao các cô lại chẳng nô nức sửa soạn, tràn trề hi vọng!
Và cả nước nhộn nhịp, nhà nhà nhộn nhịp cứ như chính nhà mình sắp có cưới hỏi thật rồi! Đi đến đâu, cũng nghe hỏi nhau đã sửa soạn xong chưa, bao giờ thì về kinh; việc gì rồi cũng kết thúc bằng chuyện hoàng tử cưới vợ!
Và ở Linh Xuân, dân làng cũng rầm rộ đi dự hội . Làng Linh Xuân không xa kinh thành, lại rất thuận tiện về đường đi lối lại, vì thế có dùng ngựa, đi kiệu hay đi thuyền về kinh đô cũng đều được cả . Đường không xa, dân làng nô nức về kinh đô chẳng kể lúc nào . Làng lại hy vọng, hy vọgn có lẽ nhiều hơn các nơi khác, bởi vì vị thần hoàng làng rất linh thiêng, nhiều viêc. cầu xin đều được cả, bởi vậy làng mới có cái tên đẹp đẽ là Linh Xuân, có ý: mùa xuân linh thiêng ở nơi này! Trai gái sửa soạn về kinh, các bậc già nua chức sắc trong làng thì truyền đánh trống mở hội tại đình, các cụ quét dọn đình, đèn nhang ngày đêm nghi ngút để tế cáo các thần hoàng làng, cầu xin ngày phù trợ cho con dân, may ra gái làng được hoàng tử chọn, thế là làng vinh hiển, thế nào cũng được hưởng nhiều ân sủng của triều đình!
Gái làng, nhiều cô nhan sắc đẹp đẽ, làng Linh Xuân được tiếng là con gái đẹp rất nhiều, chẳng thế các nơi đến làm rể làng đông lắm, đủ mặt anh tài về đây kiếm vợ, biết đâu kỳ này làng lại có rể là ông Hoàng Ba nữa mới thật là lẫy lừng! Và cả làng hy vọng!
Ở khu dốc suối làng Linh Xuân, có gia đình chỉ hai mẹ con sống với nhau, tình cảnh mẹ góa con côi khiến người mẹ phải đi thêm bước nữa, bà lấy người chồng thứ hai là một người chẳng được tốt, vì thế chẳng bao lâu thì bà qua đời, người đàn ông lại lấy vợ khác, con bé mồ côi vẫn ở với cha mẹ hờ của nó . Con bé sinh ra số phận hẩm hiu, nó ra đời trong tình cảnh cha mẹ nghèo nàn, đã thế vừa ra chào đời nó mang đủ tật xấu xí: môi sứt, mắt lé, lưng hơi gù, hình dáng con bé thật thảm hại, ai cũng bảo rằng kiếp trước nó có tội nên kiếp này nó sinh ra đời với cái thân hình thê thảm như thế! Thật ra, con bé ấy lúc sinh ra nó đư
ợc mười hai bà mụ đỡ đầu ban cho nó đủ mọi tốt lành . Bà mụ sắc đẹp bảo: mây mùa thu là tóc, hoa hồng mùa xuân là môi, sao mùa hạ là mắt, suối reo là tiếng nói, trời xanh thẳm là trí tuệ, tùng bách trên đỉnh non cao là vóc dáng thần tiên: bà mụ đức hạnh bảo: bảy mươi tám tiên trẻ trên trời mỗi tiên một tính tốt, tất cả là đức hạnh của con bé; bà mụ tuổi trẻ bảo: ...; bà mụ tình duyên bảo: ...; cuối cùng bà mụ số mạng bảo: ban ngày nắng sáng cũng phải qua một đêm tăm tối, mùa đông lạnh hết mới tới mùa xuân ấm áp, con bé mai sau dù có trải qua vất vả lầm than rồi cuối cùng cũng được hưởng hạnh phúc chẳng ai bì . Và thế là con bé sinh ra đẹp đẽ vô cùng, giỏi vô cùng, tài đức hiếm có trên thế gian; nhưng, mười hai bà mụ ban phước lành cho nó đúng vào lúc Phù Thủy Già Khó Tính vừa ra khỏi động đi tìm linh hồn sắm ra đời để ám hại, vì thế khi nghe mười hai bà mụ thay nhau chúc lành cho trẻ sắp sinh ra, thì Phù Thủy cáu kỉnh bước tới, mặt già khoằm khoặm, bà bảo:
- Này mười hai bà mụ, các ngươi sao lại thiên vị đem hết thảy mọi tốt lành ra cho con bé vậy ? Đã thế, ta phải chúc dữ cho nó xem những điều chúc lành của các ngươi hơn được ta chăng ?
Rồi Phù Thủy Già Khó Tính chúc như nguyền rủa con bé, thế là con bé ra đời với đủ mọi tật xấu xí, thảm thương thay! Con bé xấu xí theo năm tháng lớn lên, nhưng vì có lời nguyền ghê gớm của Phù Thủy Già Khó Tính nên hình dáng con bé choắt queo, bé tí xiú . Lúc nó được ba tuổi, mười hai bà mụ đến thăm nó lần cuối, các bà mụ buồn rầu vô hạn vì công trình của các bà lúc này đây chỉ là một con bé xấu xí đến nỗi trẻ con trông thấy cũng phải khiếp hãi, người không ai muốn nhìn . Mười hai bà mụ đem phép màu ra chúc cho con bé được bình anh, thanh thản với cuộc đod+`i tự tìm thấy niềm vui . Phù Thủy Già Khó Tính vẫn để tâm theo dõi con bé, mụ rất mực bằng lòng với lời nguyền xưa của mụ, tới khi biết các bà mụ đến chúc lành cho con bé lần chót thì mụ cũng lặng lẽ đi theo, đợi các bà mụ chúc xong Phù Thủy Già Khó Tính bước ra, mười hai bà mụ giật mình sợ hãi, mụ Phù Thủy cười lên the thé mà rằng:
- Các người đã thấy quyền phép của ta chưa! Nay các người lại còn cố chúc lành thêm cho nó nữa, vậy ta cũng chúc thêm cho nó nhé! Ta cho con bé xấu xí này lời nguyền, khi nào có một hoàng tử đẹp nhất thế gian, tài giỏi nhất thế gian, hoàng tử ấy thương yêu con bé đến nỗi sẵn sàng đánh đổi địa vị của hoàng tử cao sang để làm gã nông phu nghèo nàn vất vả, hoàng tử thề quyết trước thế gian là sẽ cưới con bé làm vợ, lúc ấy mọi lời chúc dữ xấu xí của ta mới được giải! Khốn khổ thay, chính con bé xấu xí này lại tương tư hoàng tử trước!
Chúc xong, Phù Thủy Già Khó Tính lại cười the thé, tung vạt áo đen biến thành con quạ khổng lồ, mụ cưỡi quạ ấy mà bay đi mất . Mười hai bà mụ ngơ ngẩn, các bà mong đem lời chúc lành mở đường an ủi cho cuộc đời con bé, cố cứu nó bớt được chút nào lời nguyền của Phù Thủy Già, thì lại bị Phù Thủy Già chúc dữ thêm nữa, ác nghiệt hơn nữa! Làm sao bây giờ ? Làm gì lại có hoàng tử nào, dù là một vị hoàng tử xấu xí, kém cỏi nhất ở trên thế gian này, lại chịu yêu thương hỏi cưới con bé xấu xí đến thế này làm vợ ? Khổ thay, chính con bé này lại tương tư hoàng tử đẹp trai cao sang trước, thế là cuộc đời nó lại càng khổ hơn nữa!
Con bé lớn lên, hình dáng tí teo, dù cha mẹ nó đã đặt cho nó cái tên nhiều hy vọng ở mai sau là Hồng Mây, nhưng ai cũng gọi nó là con Xíu Xiu . Hy vọng mai sau được nhiều may mắn lớn đâu chưa thấy, đã thấy nó trở thành mồ côi cha lúc được sáu tuổi . Rồi mẹ nó lại lấy chồng, người bố ghẻ của con Xíu Xiu tính tình dộc ác, ông ta ghét cay ghét đắng con bé xấu xí, cứ trông thấy nó thì ông lại chẳng khác nào có người đem gai nhọn mà đâm vào mắt ông, ông ghét con bé quá chừng thành ra cũng hành hạ mẹ nó, hai mẹ con chịu đựng khổ sở như vậy chẳng được bao lâu thì mẹ nó buồn khổ, vương bệnh rồi qua đời, con bé từ đây bơ vơ chẳng còn có ai là người thương yêu nó nữa . Cha ghẻ nó lấy vợ khác, mới đầu mẹ hờ của nó xem nó như con ở, trăm việc trong nhà đổ cả lên đầu con bé mới bảy tuổi đầu, con Xíu Xiu tuy xấu xí lưng gù mắt lé, nhưng được cái nó lanh lẹ lắm, viêc. nhà một tay nó thu xếp trong ngoài sạch sẽ, cha mẹ hờ nó nhờ vậy mà cũng đỡ được nhiều việc . Con bé quần quật từ tinh mơ đến tối mịt khuya lắc khuya lơ mới được nhgỉ tay, thế mà nó vẫn chẳng bao giờ than thở kêu ca, lúc nào mặt nó cũng vui tươi, cái môi sứt lúc nào cũng chực sẵn để cười, nó không biết buồn khổ là gì, tâm hồn nó dường như tràn ngập mọi thứ vui tươi, cha mẹ nó mắng mỏ nó cho là tại nó chậm chạp, cha mẹ nó nó xem là những người quý nhất của nó ở trên đời, thảng hoặc được ai cười với nó là cả ngày hôm ấy nó vui vẻ như gặp được tiên, cứ thế con Xíu Xiu ra sức hầu hạ cha mẹ hờ của nó, nó xếp đặt giờ giấc cho mọi việc, việc nào làm đúng vào giờ giấc của việc nấy, vì vậy mà nó cũng được có những lúc thảnh thơi, nó thu xếp để lúc đi lấy bèo cho heo ăn được ít lúc rảnh, lúc đó nó thường nép vào đằng sau cánh cửa nhà quan nghè nghe quan giảng bài cho đám học trò, cứ thế mà con Xíu Xiu học lõm được chữ, nó biết đọc, tập viết, nghe cụ nghe giảng văn sách nó hiểu biết thêm việc đời .
Người mẹ hờ mới của nó năm sau sinh được một con gái, con Xíu Xiu vừa mừng vừa thêm việc hầu hạ, nó thương em nó còn hơn cả thân nó, suốt ngày nó vất vả không lúc nào ngừng tay ngừng chân . Cuộc đời nó lầm than đêm ngủ dưới bếp, ngày quán xuyến hết thảy việc nhà, thế mà nó vẫn học thêm được chữ, nó chăm tìm sách đọc lén không cho ai biết nhất là bố nó, ông thấy nó đọc tờ giấy là thế nào nó cũng bị roi vọt, ông không ngờ là nó biết chữ giỏi hơn nhiều anh học trò trong trường cụ nghè .
Một đứa em, con Xíu Xiu đã vất vả, mẹ nó liên tiếp đẻ thêm hai đứa con gái nữa, con Xíu Xiu càng thêm tối tăm mặt mũi, nó sinh ra đời dường như để nai lưng quần quật để hầu thiên hạ, nhưng chẳng bao giờ ngươi ta thấy nó thở than một lời, nó lấy những công việc hầu hạ trông nom ba đứa em gái nó là một hạnh phúc ở đời . Cha mẹ nó bây giờ cũng bớt đánh đập hành hạ nó, bởi vì nó là đứa tôi đòi làm việc không công ở trong nhà, cuộc đời nó theo với ngày tháng lớn lên của ba đứa em, làm cho nó càng thêm già dặn . Bây giờ các em nó đã lớn, nó được ngơi tay đôi chút thì lại đến việc phải đi rừng lấy củi, cuốc ruộng để trồng lúa trồng khoai, phải đan lấy áo rét mùa đông, may lấy áo mỏng mùa hạ, một tay nó trông nom cho ba đứa em thành thạo giỏi dang đến bà mẹ hờ của nó cũng không khéo bằng .
Đến năm đứa em út của con Xiú Xiu được mười lăm tuổi, cũng là năm chiếu chỉ vua ban ra nói việc hoàng tử kén vợ, năm ấy con Xíu Xiu đã hai mươi lăm tuổi bằng với tuổi Ông Hoàng Ba . Hai mươi lăm tuổi, nhưng thân hình con Xíu Xiu quả thật đúng với tên gọi, nó cao không hơn một con đười ươi, lại thêm cái lưng gù như đè nửa thân trên của nó thấp xuống thêm nữa, chỉ có cái môi sứt của nó là lớn trông thấy, lộ cả mấy chiếc răng cửa ra trông thật khốn khổ! Môi ấy làm cho khuôn mặt con bé xấu xí đến nỗi trẻ con khóc quấy thì người lớn cứ lấy con bé Xíu Xiu ra dọa là trẻ con vội nín khóc ngay! Mắt con Xíu Xiu nhìn ai cũng như nhìn đi nơi khác, cặp mắt lé như mờ mờ thế mà lại trông tỏ tường lắm . Xíu Xiu hai mươi lăm tuổi, nhưng ai cũng gọi nó là "con bé " vì vóc dáng nó chỉ bằng đứa trẻ mười hai, mười ba tuổi là cùng .
Lúc này, con Xấu Xí ít bị người ta trêu ghẹo về thân hình xấu xí của nó, nhưng người ta lại biết là nó lắm tài, lại giỏi cả chữ, làu thông nhiều sách thánh hiền, nhiều lúc người ta cũng thấy thương hại nó, người ta nói với nhau: trời sinh ra nó làm gì để đầy đọa nó như thế, phải chi nó là đứa ngu si đần độn thì cũng đỡ, đằng này nó lại thật thông minh, tài giỏi ít người bằng! Nó nghe thiên hạ bàn tán về nó như vậy thì chỉ cười, nó không than thân trách phận, mà có lúc nó lại còn cười mà nói rằng: "Nó là tiên trên trời vì có lỗi bị trời đày xuống thế, phải chịu thân hình xấu xí, đợi đến khi nào gặp ông hoàng đẹp trai nhất thế gian tới hỏi làm vợ, lúc ấy nó sẽ có phép tiên lột xác thành người đẹp hơn bất cứ cô gái đẹp nào ở trên đời!" Nó nói đùa như vậy, người ta lâu lâu lại trêu ghẹo, mỉa mai nó: ông hoàng đẹp trai đã tới chưa ? Có người lại chỉ người ăn xin cùi hủi lê la ngaòi chợ mà bảo nó: "Đấy, ông hoàng đẹp trai của mày đang kiếm mài kia kìa!" Người ta cười hể hả, thích thú vứi những câu mỉa mai cay độc, nhưng con Xấu Xí không giận ai, nó vẫn một mực: " Đấy, ông hoàng đẹp trai đang tìm tôi, cứ để cho ông hoàng tìm kiếm công chúa xinh đẹp thật lâu có thế mới bõ!"
Và, chiếu vua ban ra, người ta xôn xao, nô nức sửa soạn đi dự hội . Ba đứa em gái của con Xấu Xí cũng nô nức sắm sửa, nó lăng xăng bận rộn với đủ mọi công việc, lo cho đứa em út đôi giày đẹp nhất, lo cho con em thứ hai chiếc áo rực rỡ nhất, lo cho đứa em đầu chiếc bông hoa vải đẹp nhất cả vùng . Nó lo lắng cho ba em nó còn hơn cả mẹ ba đứa lo cho chính con mình . Con Xấu Xí nhất định phải sửa soạn cho ba em nó phải đẹp hơn hết thảy con gái trong làng, nó nghĩ ra đủ cách để che giấu đi những nét không đẹp, những chỗ xấu trên mặt, trên thân thể các em nó . Nhưng, dù con Xấu Xí có tài hoa đến đâu, dù nó có khéo léo đến thế nào chăng nữa, nó làm sao xóa đi cho hết những xấu xí trên thânthể các em nó, đứa lùn quá nó cố trang điểm may mặc cho trông có vẻ cao lên; đứa gầy quá, nó thoa phấn tô son cho mặc áo kiểu này kiểu nọ cốt sao trông cho mập mạp lên đôi chút; rồi đến đud+''a đen quá thì nó ra sức ra tài thoa phấn đến nỗi trông em nó cứ trắng đẹp như tiên trên trời! Công lao của con Xấu Xí ngày đêm trang điểm trông nom cho ba em nó có làm cho các em nó đẹp hẳn lên nhưng vẫn khó lòng mà hi vọng được các chàng trai con nhà khá giả chú ý tới, chứ đừng nói gì đến được ông Hoàng Ba tài hoa đẹp nhất trần gian mê mệt!
Ba em gái nó suốt ngày ra vào, lượn đi lượn lại, uốn éo trăm cách trăm vẻ, nũng nịu với cha mẹ, tập tành cho thật thông thạo để đợi ngày về kinh . Cha mẹ ba đứa hài lòng lắm, càng hài lòng bao nhiêu ông bà càng chê bai rủa sả con Xấu Xí bấy nhiêu, người ta đem những khuyết tật bẩm sinh trên thân thể nó ra để mà chửi bới, chê bai bằng những lời lẽ thật ác độc tàn nhẫn, nó đã quen với những lời lẽ ấy lắm rồi, nó đã quen với thân phận nó, tâm hồn nó thật trong lành, lúc nào nó cũng chỉ nghĩ đến điều hay điều tốt cho mọi người, vì thế nó nghe những lời chê bai rủa sả thì bảo rằng: "Đấy là mọi người thương nó, tiếc cho nó trời sinh ra xấu xí, chứ trong lòng thì ai cũng thương nó!" Nó sửa soạn, trang điểm cho ba đứa em, người ta lại hỏi nó:
- Thế còn mày, lúc nào thì mày sửa soạn trang điểm để đi dự hội ?
Nó cười nhe cả răng qua chỗ môi sứt mà rằng:
- Nó tự nhiên đẹp lắm rồi, không cần phải sửa soạn trang điểm gì, cứ đợi đấy, rồi ông hoàng đẹp nhất trần gian sẽ tới mà đón nó về làm vợ!
Nhưng, những lúc một mình trằn trọc trên ổ rơm làm giường chưa ngủ được, nhiều lúc nó thầm nghĩ đến thân phận, nó buồn nhiều lắm, nó cũng có khi trách Trời sao đày đọa nó, không ban cho nó nhan sắc như những người đẹp trong sử sách nó đọc được thì thôi, cũng cho nó một dung nhan bình thường, chứ sao lại nỡ bắt nó phải chịu một bộ mặt, một số phận hẩm hiu đến như vậy! Bây giờ, thấy chung quanh cả lang, cả nước, đâu đâu cũng nhộn nhịp khác thường, con gái đua nhau sắm sanh trang điểm, người nào cũng có chút hi vọng, chẳng lấy được hoàng tử thì cũng nhân cơ hội này kiếm được tấm chồng tốt lành; còn đàn ông con trai cũng nhân việc này hi vọng tìm được vợ ngoan vợ đẹp, ai cũng có điều mà mong mỏi, hi vọng, chỉ riêng mình nó là ngày vẫn quần quật, tai nghe những lời trêu chọc ác độc về bộ mặt tướng dạng xấu xí của nó, mắt nhìn người ta xênh xang phấn điểm son tô làm đẹp để đi tìm hạnh p húc, đêm nó trằn trọc trên ổ rơm trong xó bếp âm thầm với những đắng cay tủi buồn một mình! Trời ở trên cao có nghe thấy tiếng thở than của nó không , nó mở mắt ra nhìn lên cao chỉ thấy bếp ám khói đen kịt chằng chịt những màng nhện, nhìn chung quanh chẳng thấy lụa là son phấn mà chỉ thấy toàn củi rơm nồi niêu đóng đầy lọ than đen sì! Và nó khóc thầm trong đêm, rồi nó mơ tưởng, nó mơ có một ngày nào đấy nó gặp được ông Bụt hiền từ tình cờ bay qua nóc bếp nơi nó ngủ, Ông Bụt nghe được tiếng thở than buồn tủi của nó, và But. ban cho nó phép màu xóa được hết những xấu xí, nó trở thành my ~miều đẹp như tiên trên trời, rồi nó đi dự hội Hoàng tử kén vợ, và nó được Hoàng tử yêu thương chọn nó làm vợ! Có tiếng chuột chù rúc một tràng dài ở góc bếp, không thấy có tiếng Ông Bụt hiền từ đến hỏi nó u buồn vì cớ gì! Nó thở dài, và thiếp đi trong ổ rơm!
Ngày lại ngày, con Xấu Xí ban ngày lầm than vất vả, ban đêm lại trằn trọc rồi lại tự nghĩ ra một giấc mộng, giấc mộng bao giờ cũng có thần tiên hay ông Bụt đến ban cho nó những điều hết thảy mọi người con gái ở thế gian này đều mơ ước! Và nó lại ngủ ngon trong giấc mộng của nó đầy hoa đẹp rực rỡ, đầy ắp tình yêu huy hoàng của vị hoàng tử đẹp nhất trần gian khoát tay nó đi trong tiếng nhạc, trên những cánh hoa trải khắp sân điện rực rỡ, giữa muôn vàn những con người cao sang đẹp đẽ, nó là công chúa, là vợ đẹp tuyệt trần của hoàng tử! Để rồi sáng hôm sau soi gương chải đầu nó lại tủi với bộ mặt xấu xí của nó
Chỉ còn ba ngày nữa là lễ hội bắt đầu, loa của nhà vua sai li’nh đi khă‘p nơi rao vang vang, người ta đổ xô ra nghe loa truyền, để xôn xao bàn ta’n . Loa truyền ngày bă‘t đầu mở hội, Hoàng tử thân tiê’p đón hê’t thảy ca’c cô, cùng Hoàng tử cửa mở rộng trong suô’t những ngày hội . Cư’ theo như loa truyền, thì Hoàng tử sẽ mở hội đo’n mỹ nhân tại khách sạnh Vĩnh Thành, ở đây yê’n tiệc sẽ triền miên, bă’t đầu chiều tô’i ngày nào cũng co’ vũ hội, Hoàng tử sẽ dự những buổi yê’n tiệc và dạ vũ â’y . Đư’c vua và hoàng hậu, cứ ca’ch ba ngày lại đê’n dự yê’n và dạ hội một lần, các hoàng thân quô’c thích, ca’c công chu’a, quận chu’a, ca’c công nương cũng sẽ tu’c trực ngày đêm để giu’p Hoàng tử tiê’p kha’ch . Đại hội còn bảy ngày thì châ’m dư’t, bắt đầu từ ngày â’y Hoàng tử sẽ mở bảy ngày dạ hội đặc biệt cực kỳ huy hoàng, trong bảy đêm â’y Hoàng tử sẽ mời tâ’t cả ca’c mỹ nhân dự thi bảy thử tha’ch, cô nào vượt được bảy thử tha’ch thì hoàng tử sẽ nhận làm vợ, chẳng kể cô ga’i â’y là dòng dõi thê’ nào!
Không phải cô gái nào cũng đẹp, cũng chẳng phải cô nào cũng thông minh tài giỏi để dự cuộc thách thức của hoàng tử được, nhưng các cô vẫn nô nức đi dự hội, bởi vì hoàng tử có nói: mỗi tất cả các cô tới dự, tới lúc hoàng tử đưa ra những thách thức ai trả lời hay giải đáp được thì cứ việc, còn ai không giải đáp được cũng vẫn được hoàng tử cám ơn vì đã tới dự hội của hoàng tử . Thành ra, hội lễ hoàng tử kén vợ chỉ có lợi cho các cô, chứ chẳng có gì là thiệt hại cả, vì vậy lễ hội mới thật là đông, người ta dự hội mà không cần phải thắc mắc lo lắng gì về bảy điều thách thức của ông hoàng đẹp nhất trần gian, ông Hoàng Ba Hiền Nhân!
Ngay từ ngày hội đầu tiên, gần như trọn cả làng Linh Xuân kéo về kinh đô, đường đi không xa, thật tiện lợi, cả làng lũ lượt ra đi, làng đột nhiên vắng vẻ . Ngay từ tinh mơ, con Xíu Xiu đã thức giấc, nó vội vàng sửa soạn cho ba đứa em nó đến giữa buổi sáng mới xong, ba em nó ra đi nó mới dọn dẹp nhà cửa, lo các công việc thường ngày . Nhưng lúc ấy, nhà không còn ai, cha mẹ của nó cũng lên kinh đô, một mình nó lui thui với công việc, vừa làm nó vừa nghĩ ngợi có lúc mơ mộng, có lúc thoáng tủi thân, rồi nó lại thầm khấn trời đất: "xin Bụt Thần xuất hiện ban cho nó phép lạ đổi được cả cuộc đời nó!" Và, nó lại mong đợi đến lúc cha mẹ và các em nó về, để được nghe mọi người tranh nhau kể chuyện dự hội ở kinh đô . Thôi thì đủ mọi thứ chuyện, chuyện kinh đô người đông chen chân không có chỗ đi, trai thanh gái lịch, áo quần rực rỡ, ngựa xe nươm nướp nhiều không kể xiết, nào là những cách sống xa hoa của người ở chốn đế đô, những chuyện ấy nói ngày ngày sang ngày khác cũng không hết, thế mà ngày nào người ta cũng lại kể ra, mỗi ngày một nhiều thêm các chuyện lạ .
Con Xíu Xiu nghe những chuyện ấy, nó ngơ ngẩn, lắng hết tâm hồn vào mà nghe, trong đầu nó tưởng tượng ra những quang cảnh chỉ một mình nó thấy, những cảnh ấy dựa vào những chuyện người ta kể, rồi nó tự ban cho nó cái sung sướng bản thân hòa vào cuộc sống đế đô, tha hồ mà tưởng tượng ra đủ mọi cách . những lúc bận rộn tay chân, tay nó làm như cái máy còn đầu óc nó vẫn vùn vụt trôi theo cuộc đời hội hè tưng bừng ở kinh đô . Trong ngày ấy, nó thấy nó đi dự hội mà cả nhà nó không ai biết, nó tưởng tượng ra nó là một cô gái xinh đẹp, mặc nhưng bộ quần áo rực rỡ, đi trên chiếc xe ngựa trắng như bông kéo, xe nó đi đến đâu người ta tránh ra nhường đường đến đấy, biết bao nhiêu vương tôn công tử nhìn theo nó mà mơ ước, biết bao nhiêu tiểu thư sắc nước hương trời nhìn nó mà thầm ghen tức, và nó mỉm cười một mình thật tươi, thật sung sướng, tay nó vẫn nhanh nhẹn cọ chiếc nồi đen thui, và lia lịa bổ con dao nặng xuống chẻ những thanh củi xương xẩu .
Nó nghe kể về buổi dạ vũ, đấy mới là giấc mộng lạ kỳ trong tâm hồn nó . Nó ngơ ngác đến thảm hại, miệng há ra làm cho cái môi sức càng thêm lớn hơn nữa mà nghe nói . Chao ơi! nhưng ánh đèn rực rỡ, những canh lầu son gác tía, những hàng ghế đẹp như trong tranh bọc nhung bọc gấm, những ông hoàng bà chúa, những vương tôn đẹp như thiên thần, những tiểu thư đẹp như tiên nga, nào là công chúa đẹp quá, đúng là một cô công chúa trong chuyện kể thần tiên, nào là đức vua ngài già mà oai phong lẫm liệt, hoàng hậu cao sang qúa đỗi, tất cả đều có mặt trong buổi dạ hội, cung hoàng tử rộng thế mà vẫn không đủ cho cho mọi người, người ta phải ra cả ngoài sân mà dự hội . Nhạc nhà vua mới thật là nhạc thần tiên, sao nghe mà đến quên mất cả cuộc đời, người ta múa trông những khúc nhạc tưởng như ở trên cùng tiên trên trời, nhạc triền miên không dứt, và người ta say sưa bước mãi trong dòng nhạc dài như con sông lớn chảy dài cạnh làng Linh Xuân, rồi hoàng tử xuất hiện, ở trên thế gian này lại có thể có được vị hoàng tử đẹp đến thế hay sao! hoàng tử khoác chiếc áo nhung ~m, chàng đội chiếc mũ có cái lông hạc trắng, ngài đi đôi hài da mèo rừng, hoàng tử duyên dáng quá chừng, và chàng lần lượt mời mọi người cùng nhảy vời chàng những vũ điệu làm cho tim phải đập mạnh, máu phải chạy nhanh, và hồn người như quên hết thảy mọi thứ ở chung quanh! Hoàng tử lướt đi giữa đám đông không biết bao nhiêu m`a kể các mỹ nhân trầm ngân vãn ve, ngài không bỏ một ai, không để một cô nào dù từ công chúa em ngài, quận chúa em ngài, công nương em ngài, đến các cô thiên kim tiểu thư con quan trong triều, các cô gái trong dân gian tới dự hội, hoàng tử ân cần đỡ tay từng cô một, hoàng tử không bao giờ dứt nụ cười như bông hải đường đang hé nở để chào mời các cô cùng với hoàng tử bước đi trong tiếng nhạc dìu dắt ru hồn! Rồi hoàng tử còn mời tất cả các cô thưởng thức những trái cây vừa lạ vừa quý, uống những thứ nước vừa sang lại vừa làm cho tinh thần trong sáng khiến cuộc đời thấy như chỉ toàn những hạnh phúc rạng ngời! Cứ thế, cứ thế, dạ vũ tưng bừng từ chập tối đến qúa nửa khuya, có người ra về, có người ra dịch quán nghỉ ngơi, hoàng tử chu đáo quá chàng đã cho dựng sẵn biết bao nhiêu ngôi nhà để khách quý của hoàng tử về kinh đô có nơi trú ngụ suốt trong thời gian mở hội và, hôm sau các cuộc vui lại diễn ra, mội ngày một thêm tưng bừng, mỗi ngày một thêm mới lạ , đầy quyến rũ mê hồn, đầy những sự việc người thường không thể nào tưởng tượng ra được, chỉ có những bậc đế vương mới có thể nghĩ mà bày ra được!
Con Xíu Xiu cảm thấy trong lòng vui sướng qúa chừng, nó cũng đã được dự hội, nó cũng biết tất cả mọi chuyện ở kinh đô, và nó còn sung sương hơn tất cả mọi người, vì nó tưởng tượng ra rằng: nó là cô gái trong buổi dạ hội được hoàng tử mời nhảy đến sáu, bảy lần, lần nào hoàng tử cũng cầm tay nó thật trang trọng, mắt hoàng tử nhìn nó thật dịu dàng, và hoàng tử thì thầm bên tai nó những lời nó không nghe rõ hết, nhưng cũng có khi nó nghe thấy thoang thoáng: "... công chúa tuyệt vời ơi ..., công chúa ở đâu ? ... công chúa tên gì nhỉ ? ..." và nó lại mỉm nụ cười kéo rọng mảnh môi sứt, nó đang để cho hồn đi vào cõi mộng .
Ngày nào nó cũng nghe ba em gái nó tranh nhau kể chuyện dạ hội, nó cứ ngẩn ngơ, ba em nó kể nhiều nhất là về ông hoàng Ba, ba đứa tranh nhau mà tả ông hoàng, nào là ông hoàng cao bao nhiều, vóc dáng thanh tao thế nào, tóc hoàng tử màu nâu, mắt chàng đen láy thông minh tuyệt vời, hoàng tử có làn môi dịu dàng đẹp còn hơn cả môi con gái, mỗi lần hoàng tử cười cặp môi hồng mo.ng ấy viền lấy hàm răng đẹp như ngọc vụn, nước da hoàng tử mịn ơi là mịn, và hoàng tử cười làm cho mọi người thấy ngây ngất! Con Xíu Xiu nghe ba em nó noí về ông hoàng, tự nhiên nó thấy trong lòng nao nao, tay nó run nhè nhẹ, nhiều lúc nó lóng cóng rơi cả dao, đánh đổ cả nồi nước, tai nó nghe ba em tả về hoàng tử tự nhiên tay chân nó luống cuống, nó cũng thấy như thế và nó cố sức trấn tĩnh tay chân, gắng không để cho ba em nó trông thấy, ba đứa còn mải tranh nhau mà nói thành ra không biết con Xíu Xiu run rảy!
Con Xíu Xiu khéo tay đủ thứ, văn sách biết thật nhiều, nó thường lén tìm đọc những truyện cổ tích, trong đó người ta nói đến những ông hoàng, những bà chúa, những nhân vận lạ lùng, bây giờ nó tưởng tượng ra hoàng tử đang kén vợ cũng là hoàng tử trong các truyện xưa ấy, nó nghe ba em nó kể rồi nó tưởng tượng, tưởng tượng mãi, cuối cùng nó có được trong đầu nó một ông hoàng đúng là hoàng tử thật ở kinh đô! Nó qủa quyết một mình: không còn điểm nào lại chẳng đúng là ông hoàng Ba nữa, vì cứ nghe kỹ thì rõ ràng ba em nó kể từng chi tiết về mắt mũi hoàng tử, tiếng nói, tiếng cười, mắt nhìn của hoàng tử! Ôi cặp mắt! Cặp mắt tinh anh lúc nào cũng long lanh như tóe ánh sáng, cặp mắt nhìn nó và nó thấy run rảy! Ngày đêm nó nhìn thấy cặt mắt hoàng tử đẹp nhất trần gian nhìn nó đăm đăm, ngày đêm nó tha^'y cặp môi mọng đỏ hơn moi con gái của hoàng tử cười với nó, nó trông thấy hàm răng trắng như ngọc vụn, hàm răng cao quý ở con người cao quý nhất đời nó! Nó biết rõ hoàng tử của nó, của riêng mình nó! Con Xíu Xiu ôm ấp hình ảnh ấy, nó thấy bây giờ hoàng tử như gắn liền với cuộc sống của nó, nó mê hoàng tử và hoàng tử cũng mê nó! Cũng có lúc nó chợt nhớ đến thân phận, nó lại nhủ thầm: "hoàng tử của mình có lầm than như mình đâu, hoàng tử đẹp thế thì khổ sở như mình làm sao được! Chỉ một mình mình vất vả thôi, còn hoàng tử thì không bao giờ vất vả cả!" Nó dành cho hoàng tử hết thảy mọi sung sướng an nhàn, nó gánh vác cho hoàng tử mọi công việc, chịu vất vả tha^'y cho hoàng tử, nó chỉ cần hoàng tử lúc nào cũng ở bên nó, sung sướng, thế là đủ . và, hoàng tử lúc nào cũng ở trong đầu nó, lúc nào cũng ở bên cạnh nó .
Một hôm, cả làng, cả nhà vắng vẻ, kinh đô đang tấp nập với mọi lễ hội, con Xíu Xiu một mình ngồi ở bực cửa nhìn lên trời cao, ngắm những cụm mây êm như tơ trời chầm chậm trên trời, nó mơ ước từ trên mây ấy một bà tiên già thật hiền từ bay xuống, bà tiên sẽ hỏi nó tại sao lại buồn rầu, không đi dự hội ở kinh đô, nó kể hết cho bà tiên nghe nỗi buồn của nó, và bà tiên ban cho nó phép lạ thấy hình đổi dạng, nó đẹp vô cùng, mặc quần áo rực rỡ lên kinh đô gặp hoàng tử thật . và hoàng tử lại hiện ra trong đầu óc nó, nó thấy: hoàng tử không rời xa nó, nhưng nó chỉ thấy hoàng tử trong đầu óc mà thôi chứ không thấy hoàng tử bằng chính cặt mắt nó, nó phải nhìn thấy hoàng tử, phải thấy hình ảnh hoàng tử! và, thế là con Xíu Xiu lấy cục than vẽ hình ảnh hoàng tử xuống mặt sàn theo như những gì nó nhìn thấy, hoàng tử của nó bây giờ lồ lộ tre6n mặt sàn, những đường than uốn éo qủa nhiên đã hiện lên trên mặt sàn hình ảnh một chàng trai giáp bào rực rỡ . hoàng tử có cặt mắt tinh anh tóe sáng, chàng mỉm cười, tay hoàng tử cầm cây gươm múi cong vút, hoàng tử uy nghi đẹp như thiên thần, đẹp như những hoàng tử trong truyện cổ! Con Xíu Xiu say sưa ngắm hoàng tử, hoàng tử bây giờ không còn là hình ảnh tưởng tượng trong đầu nó nữa, hoàng tử đã có thật, ở trên mặt sàn, hoàng tử hiên ngang đang nhìn nó và cười với nó! Con bé khốn khổ hai mươi lăm tuổi vóc dáng chỉ bằng một đứa trẻ mười ba, mười bốn tuổi, nhưng tâm hồn nó lại lớn lao như trời cao, nó tài giỏi đu đuong, nó đã họa được hình ảnh của hoàng tử trong mộng của nó qua những kể lể của ba đứa em nó, nó đứng lặng ngắm nghía công trình của nó! Hôm ấy, nó dự hội với hoàng tử khoác chiến bào hiên ngang, dũng mạnh . Nó thủ thỉ, chuyện trò với ông hoàng của nó về chiến trận, nó dặn dò ông hoàng phải bảo trọng tấm thân vương gỉa, chinh chiến phải cẩn thận rồi sớm trở về với no! Rồi nó tiễn hoàng tử lên đường, nó còn nghe thấy tiếng nhạc ngựa văng vẳng, nó mơ màng nghe thấy tiếng gươm giáo chạm nhau, và có một ngày ông hoàng của nó thắng trận trở về, nó ra đón ông hoàng trong mộng của nó, ông hoàng vẫn như ngày nào, vẫn uy nghi đẹp nhất trần dời! Nó mừng đến chảy nước mắt! Con Xíu Xiu ngồi ở bực của nhìn bức hình hoàng tử vẽ bẵng than của nó mà mơ mộng, mà khóc . Trời về chiều bây giờ còn mau tối, nó vội vàng tạm biệt ông hoàng để đi lo nốt những công việc hàng ngày của nó .
Đêm hôm ấy, nằm trong ổ rơm ở xó bếp, con Xíu Xiu thấy ấm êm lạ lùng, ấm êm như trong vòng tay hoàng tử khôi ngô, và nó mỉm cười thật hạnh phúc trong giấc ngủ dưới mái bếp đen kịt mồ hóng với màng nhện!
Cha mẹ họ của nó, ba đứa em gái của nó đi chơi hơi thật khuya mới về, trong làng lao xao tiếng người, buổi dạ hội thật khuya mới hết . Sáng hôm sau, người ta lại sửa soạn như hôm trước để lái về kinh đô . Con xíu xiu dậy thật sớm, nó với với vang vang với những công việc nhà cửa, lớn ga . Nắng lên cao, ba đứa em nó mới ra khỏi giường, và chúng lại đã ồn ào tranh nhau nói về buổi hội ngày hôm qua, con Xíu Xiu chân bước vun vút, tay không ngừng làm việc, nhưng tia no gióng lên có nghe không còn sót lối nào ba đúa em nó nói với nhau, nó lanh quanh với những công việc cố không phải ra xa để nghe đựơc hết mọi chuyện . Nó hồi hộp khi nghe các em nó nói về lúc hoàng tử dự buổi vủ ban đêm, hôm qua hoàng tử la.i vẫn chêm bao, mang theo gươm . Chao ôi ! Ông hoàng tử khoác chiến bao sao mà oai hùng đến như thế, hết thấy các cô trong buổi hội ngan ngỡ chiêm ngưỡng chàng trai đẹp như trong chuyện cổ tích . Con Xíu Xiu bồi hồi, hôm qua ông hoàng tử mặc chiếc bào đi dự vũ hội ban đêm .
Nó bâng khuâng, hai tay no vu.c vào trong thúng thấy mát rượi . Nó voc béo trô.n ca'm heo . Ngay lu'c ấy, ba me nó rú lên, nó giật nảy mình, có việc gì thế ? Con Xi'u Xiu tay dính đầy beo chạy tội, ba em gái nó đang ngẩn ngơ ở trước sân nhà, nói có hình ông hoàng vẫn chiến bao tay cầm gươm mủi công công, hình hôm qua con Xiu Xíu vẽ bằng cục than ! Nó chạy tới và bây giờ nó mới nhớ là nó quên không xoá hình vẽ đi, nó lo la('ng. Ba em no' chẳng quan tâm đến việc con Xi'u Xiu cha.y tới ngắm ngiá bức tranh, ba đứa vẫn lặng đi. Con Xi'u Xiu bây giờ nhận thấy bức vẽ hòang tử hôm qua nó vẽ bằng than bếp, bây giờ những nét vẽ không phải là than nữa mà là bằng thứ gì bỗng đẹp như son óng ánh ống hoang lồ lộ voi vo'c dáng hiên ngang, cặp mă't hoa`ng lóng lánh, nhất là cặp môi ông mỉm cười quá ư duyên dáng ! Sao lạ vậy ? Rồi người ta đỗ tội, người ta xem bức vẽ hoàng tử người ta ồn ào bàn tán, tranh nhau chen chỗ đứng ngắm bức vẽ . Người ta bao nhau đứng hết ong hoang chiều hôm qua trong buổi dạ vũ, va'n vo'c dang ấy, cặp mắt ấy, nụ cươi` ấy, và nhất là bàn tay nỏn nà của ông hoàng! Cả làng đổ xô tới xem bức vẽ, rồi người ta hỏi : ai vẽ hình ông hoàng chỗ này ? Không ai biết ! Mà làm sao biết được ! Người ta bàn tán nói huyền thoại đủ thứ, người ta tin rằng hoàng tử hiện tới làng Linh Xuân, hòang tử tới nhà này, và ba đứa em Xiu Xíu chợt thấy hảnh diện, mừng quá, chắc hoàng tử chọn đứa nào trong ba đứa, vì thế hoàng tử mới tới đây ! Biết bao nhiêu chuyện lạ, biết bao nhiêu điều "Hay là thế này " ...., "hay là thế kia" ...., người ta bắt đầu nói đến những chuyện thần tiên, có người lại oang oang:
- Phải rôi`! Tôi biết rồi ! Đúng hết sức, nhất định đúng ! .....
Người ta sốt ruột, hỏi :
- Phải rôi` ca'i gi` ? Đúng ra sao ? Noi' mau ddi!
Người ấy trinh trọng giảng :
- Nhất định đúng rồi ! Hoàng tử có đến đây, hoàng tử đến đây để tìm người yêu cúa ngài là con Xiu Xíu đây !
Ngừơi ta cười rú lên, ngừơi ta rung rung xô nhau mà cười, la hét đến chói tai như thể ngừơi ta phát cuồng phát điên cả rồi ! Hoàng tử tài ba đẹp nhất trần gian vẫn chiêm bao đến tận làng Linh Xuân tìm con bé sứt môi, mắt lé, lưng gù là con Xi'u Xiu! Chao ôi ! Lại có chuyện lạ đến như vậy sao ! Con Xi'u Xiu nghe ngừơi ta bo bo noi', ram ram thi nhau cười, no' thấy thót ở trong bụng ! Có thể nào hòang tử đến với nó thật không ? Nó vẽ hình ảnh ông hoàng theo với những gì ba đứa em nó kể về hình ảnh ông hoàng, vậy mà hình ảnh â'y lại đúng hết là ông hoàng ! Nó tránh mất mọi người, nhưng tai nó vẫn nghe đủ mọi câu nói, có người lại còn bảo :
- Ta ddi ti`m con Xi'u Xiu hỏi no' xem hòang tử tới nói gì với nó ? Hoàng tử co' khêu vũ với nó không? Hoàng tử có trao cho nó tang vật gì để làm tin không ?
Và người ta lại cười, người ta đi tìm nó thật ! Nó kinh hải nép người và cột chuồng heo, nhưng người ta không tha, người ta lôi nó ra trước sân, người ta chỉ hình vẽ hoàng tử rồi hỏi no' :
- Này sút, hoàng tử tối hôm qua có cho mày vật gì để làm tin không ?
No' luống cuống, cái môi sứt của nó mím lại và ráng van lo ra, hai ma' no' no'ng bừng . Người ta hành hạ nó chặn chẻ rồi mới tha cho nó . Và người ta lại sửa soạn về kinh đô. Con Xi'u Xiu tránh mọi người, nó loanh quanh hết ở chỗ chuồng heo lại ra bờ ao lẳng lặng vớt beo. Co' ai để ý làm gì đến con bé khốn khổ ấy trong những ngày tưng bừng như vậy! Và chuyện hình hoàng tử không biết thần tiên nào vẽ lên trong sân nhà con Xi'u Xiu , chẳng may choc lan đi nhanh còn hơn gió cuốn, người làng về kinh đô mang theo chuyện ấy, cả kinh đô lấy làm lạ . Chuyện đến tai hoàng tử, ngài vui vẻ hỏi thật kỷ chuyện ấy, ngày còn voi ba chị em là em của con Xi'u Xiu tới hỏi cho thật rỏ. Rồi mọi cuộc vui lại bắt đầu, người ta quên câu chuyên ở làng Linh Xuân.
Nhu*ng, ba đứa em của con Xiu Xíu thì không thế nào quên được chiều hôm ấy, hoàng tử mời ba cô đến hỏi chuện ! Ôi, hạnh phúc, chắc rồi đây một trong ba cô sẽ được hoàng tử tuyệt vời chọn! Và các cô khác nhìn ba chị em, trong ánh mắt các cô quả thật có chút gì gọi là thầm ghen tức!
Nắng lên đến gần giữa đỉnh đầu, cả nhà đi đã lâu, cả làng thật vắng vé, lúc ấy con Xíu Xiu mới dám trở vào nhà, nó không dám qua la.i nhie^`u chỗ sân trước, sợ nhỡ có ai bắt gặp lại báo là nó đến nhìn trộm hình bo'ng ông hoàng ! Nhà vắng vé, trong làng yên lặng. Con Xi'u Xiu đã xong các công việc buổi sáng, nhiều việc mọi khi vẫn đến chiều mới làm thì hôm nay nó cũng đã làm xong từ buổi sáng . Và nó lại rụt rè ra ngồi ở bục cửa nhìn ra sân trước. No' tới ngồi ở đây nhưng mắt nhìn đi nơi khác, nó ben len không dám nhìn hình hoàng tử . Nó ngồi vớ vẩn nhìn trời cao, trời mùa xuân êm đẹp dịu vô cùng lóang thoáng những dãi mây nhẹ như lụa mỏng bây đi chầm chậm. Con Xi'u Xiu la.i nhớ đến những hình ảnh lễ hội, nhưng coi người tai tuan khoi ngo, những mỹ nhân rực rỡ sắc hương ngao ngát, và những đám người trán trẻ hạnh phúc ấy là ông hoàng đẹp nhất trần gian của nó . Ông hoàng sáng ca, nói cười thật duyên dáng, mỗi bước chân ông ai ai cũng nhường lối, mỗi lời ổng nói ai cũng xuýt xoa hứng lấy trọn vẹn mà nghe vẫn còn thèm nghe nhiều nữa, mỗi nụ cười của ông hoàng là làm cho buổi lể thêm tươi thêm sáng ! Chao ôi, ông hoàng, ông hoàng trong giấc mộng của con Xíu Xiu bên bục cửa nhìn ra khoảng sân rộng trước nhà ! Và nó tự nhiên quay đây nhìn hình vẽ hoàng tử . Nắng sân đều mặt sân, soi tỏ từng khẻ gạch lất sân, từng cộng rơm ngoằn ngèo, nhưng không có hình ảnh hoàng tử ! Nó nhíu mày, cặp mắt le đảo nhanh tìm kiếm, không có hình vẽ ông hoàng ! Nó đứng bật dậy, ai xoá mất hình vẽ ấy rồi ! Không, không có ai xoá đi hình ảnh hoàng tử đẹp đẻ oai hùng ấy, sân gạch vẫn như củ, không có dấu vết gì tỏ ra là có vết xoá, vậy ông hoàng tử đi đâu rồi ? Xi'u Xiu la.i ngồi xuống bục cửa, nó bân khuâng như thế quả thật ông hoàng bó nó đi đâu mất rồi ! Ông hoàng trẻ trung đẹp như thần tiên, ông hoàng lại hiện lên ranh rảnh trong đầu nó, nó vẫn thấy hoàng tử của nó, nhưng không phải hoàng tử phía nhìn thấy bằng chính đôi mắt của no ! Và, con Xi'u Xiu lại lấy than, vẫn hết tinh thần vào bàn tay, trong đầu nó nhìn thấy hoàng tử như thế nào thì cục than trong tay nó lê lang vạch lên những nét cong, nét thẳng, những đường đâm đường nhat, nó vẽ như thế trong bàn tay nó có ông thần họa sĩ nhập vào, cục than theo bàn tay nó thoan thoát lướt trên sàn gạch, có lúc than rít lên ken két, hi`nh vẽ dài ra, rộng thêm, cuối cùng đã xong hình hoàng tử .
Hoàng tử hôm nay không vận chiến bào, không mang cây gươm nhỏ mủi cong cong, hoàng tử hôm nay bận chiếc áo gấm xanh biếc như là mồng tơi, trên nền xanh ấy là nhửng bông hoa cúc vàng rực rỏ, ông hoàng hôm nay phảng phất như tiên đồng trên trời cao, tay ông cầm chiếc quạt xếp bằng ngà chạm trổ, ông hoàng vẩn với nụ cười duyên dáng, cặp môi đỏ hồng với đường viền rỏ nét, cặp mắt hoàng tử đen láy ánh lên ánh xanh biêng biếc của tà áo, chao ôi hoàng tử trong mộng! Hoàng tử vẩn là thần tiên trong giấc mộng của hết thẩy nhửng thiếu nử nào chợt một lần trong thấy chàng! Và, hoàng tử ấy lại tới đây, tới làng Linh Xuân với cô Xíu Xiu thân phận hẩm hiu, nhưng ông hòang tử đả đến với chỉ một mình cô Xíu Xiu ! Ôi, hạnh phúc, hạnh phúc tuyệt vời, có cô gái nào trên thế gian này lại có được hạnh phúc ấy không ? Xíu Xiu ngay dại nhìn ông hoàng, người trong giấc mộng của cô hôm nay êm như nhửng tiếng nói người tình rót nhẹ vào tai, hoàng tử hôm nay mơ"i biểu lộ được hết phong cách thanh cao của chàng, có thế mới xứng đáng với mối tình của cô Xíu Xiu , mối tình chưa thấy mặt đả yêu say đắm, chứa ước hẹn với nhau một lời nhưng lòng đả thấy thủy chung! Xíu Xiu hết đứng lại ngồi, cô loay hoay chung quanh hoàng tử, nhiều lúc cô như thấy hoàng tử đứng cạnh cô và cô âu yếm ngả đầu trên vai hoàng tử, cánh tay hoàng tử ôm nhẹ lấy cô, chiếc quạt ngà áp vào lưng cô! Xíu Xiu trong giấc mộng thần tiên, hay sự thật là như thế ? Không thể là trong mộng được, Xíu Xiu cảm thấy ấm áp vô cùng trong vòng tay hoàng tử, cô còn thấy trên vai áo gấm của hoàng tử có dấu giọt lệ hạnh phúc trong mắt cô nhỏ xuống! Giọt lệ tình thần tiên thấm trên vai aó hoàng tử vệt một vệt hon^`g trên bông cúc vàng rực rở, Xíu Xiu nhận thấy rỏ ràng, và chính hoàng tử củng thấy như thế, chàng mỉm cười yêu thương . Giọt lệ tình mới tuyệt vời làm sao, hoàng tử xao xuyến, và Xíu Xiu xao xuyến!
Hoàng tử khẻ đẩy Xíu Xiu ra, chàng ngẩn mặt cô lên say đắm nhìn . Hoàng tử bảo:
- Người yêu của ta ơi, hai ta sẻ sống với nhau mải mải nhé !
Xíu Xiu ngửa mặt trong bàn tay nâng đở của hoàng tử , nàng nghẹn ngào không nói nhưng hai dòng nước mắt chảy dài . Chiếc quạt ngà trong tay trái hoàng tử áp lên má nàng, hoàng tử bổng buông Xíu Xiu , chàng xòe chiếc quạt ra rồi nói:
- Em ơi, chiếc quạt này có từ lúc ta mới sinh ra đời . Mổi năm phụ vương và mẩu hậu lại cho làm một chiếc thẻ ngà để đánh dấu tuổi của ta . Dần dần số thẻ nhiều lên, ta sai làm thành chiếc quạt này . Bây giờ quạt có hai mươi lăm thẻ, mổi thẻ là một tuổi của ta. Thẻ thứ hai mươi lăm có trổ hi1nh hai trái tim to y nắm tay ta ghép được hai trái tim yêu, và quả nhiên đúng thế . Hôm nay, ta đem thẻ thứ hai mươi lăm ấy tặng cho em giử làm tin, ta muốn nói với em rằng, đến năm thứ hai mươi lăm trong đời ta, ta bắt đầu cuộc sống thực bởi vì có em, dỉ vảng dừng lại ở đây, và ngày mai bắt đầu từ tay em!
Chao ôi! Giọng nói của hoàng tử mới êm làm sao, Xíu Xiu nghe không thiếu một lời, không thiếu một hơi thở nào của hoàng tử, nhửng lời nói ấy như đả khắc sâu vào đầu nàng, hằn rỏ và còn nghe rỏ mải trong tâm trí nàng!
Hoàng tử nói xong, chàng cầm chiếc nan quạt ngoài cùng bên tay mặt bẻ lìa khởi quạt, mảnh ngà trắng muốt khắc hình hai trái tim to sơn hồng, hoàng tử trao thể ấy cho Xíu Xiu . Nàng cầm lấy chiếc thẻ nan quạt, nắm chặt cả bàn tay hoàng tử, Xíu Xiu không nói, nhưng nước mắt ràn rụa . Không biết nàng lặng đi bao nhiêu lâu, khóc đến lúc nào, cầm tay hoàng tử đến lúc nào thì buông ra!
Nắng xế trưa gay gắt, dù rằng nắng xuân nhưng củng thật rực rở nóng bừng, Xíu Xiu cảm thấy trong lòng cô dòng mồ hôi chảy, nắng chiều tới và cô ngồi ở bực cửa lặng lẻ, hồn trôi theo mộng không biết bao lâu rồi, nhưng có thật là mộng không, cô nghe trong không gian như còn vang vọng tiếng nói của hoàng tử , hương tình còn ngây ngất! Ô hay! Có thật thế không ? Xíu Xiu bàng hoàng, trong tay cô nắm chặt chiếc nan quạt bằng ngà trắng mượt, mảnh ngà có khắc hình hai trá
i tim tô son! Thật thế chăng ? Có thật chăng ? Hoàng tư? Hiền Nhân, hoàng tựđẹ nhât trần gian tới đây, tới với cô Xíu Xiu , hoàng tử trao tình yêu cho co , tặng cô chiếc nan quạt thứ hai mươi lăm để làm tin! Tin được không ? Làm sao tin được! Nhưng, chiếc nan quạt còn trong tay cô ! Xíu Xiu lại bật khóc, lần này cô nức nở khóc một mình, không còn hoàng tử, cô không còn khóc trên vai hoàng tử ! Xíu Xiu vui sướng đến nổi quên cả thân phận, quên cả tấm hình hài khốn khổ của cô, nhìn ra khoảng sân vẩn còn hình ảnh hoàng tử mặc áo gấm tay cầm cây quạt vẻ bình thản, hoàng tử dưới nắng xế trưa hai mắt chàng long lanh, hoàng tử vẩn mỉm nụ cười, ôi nụ cười cao sang! Xíu Xiu lại tiếp tục triền miên trong giấc mộng . Đến khi nắng đả nhất trên ngọn cây cao, lúc ấy Xíu Xiu mới tỉnh giấc mơ, cô cầm chiếc nan quạt ngấm nghía, rồi mắt liếc nhanh kín đáo nhìn chung quanh, cô vội đua chiếc nan quạt lên môi hôn, Xíu Xiu đứng ngay lên, hai má nóng bừng . Cô đem chiếc nan quạt cất kỷ vào đống quần áo riêng của cô trong xó bếp, trong lòng xôn xao lạ lùng .
Trong đêm hôm ấy, Xíu Xiu lại nhớ tới hoàng tử, nhớ lại hết thảy mọi việc, cô bân khoân tự hởi nhiều việc, rốt cuộc rỏ tin rằng: có thần tiên ở đâu đây giúp cô, ban cho cô nhửng sung sướng ấy, thế nào mai sau cô củng được lấy hòang tử ! Và, trên ổ rơm khốn khổ trong xó bếp, cô gái khốn khổ lại êm đềm giấc ngủ thần tiên .
Rồi hôm sau, mọi người lại xôn xao với hình hoàng tử trên sân nhà ba chị em ,người ta ầm ầm bàn tán người ta rầm rập chạy tới ,chen chân nhau vào xem hình hoàng tử vẽ trên sân gạch.Lạ thay,hoàng tử vui tươi,mặc gấm xanh hoa cúc vàng rực rỡ,đúng là hoàng tử trong ngày hôm qua ăn vận như thế này trong lễ hội,ai còn không trông thấy!Vả lại,trong tay hoàng tử còn cầm chiếc quạt ngà,chiếc quạt này mọi người có lần thấy hoàng tử trong lúc nói chuyện với hoàng hậu mẹ chàng,chàng đã quạt nhè nhẹ cho bà,cử chỉ âu yếm ấy ai không trông thấy!Và chiếc quạt ấy hiện cầm trong tay hoàng tử.Hoàng tử lại tới ngôi nhà này của ba chị em,hoàng tử lại tới đâỵHoàng tử tới lúc nàỏHoàng tử tới đây vì duyên cớ gì?Cả ba chị em nhà này suốt trong lúc lễ hội hôm qua từ sáng đến qúa nửa đêm tan cuộc đều có mặt ở cung hoàng tử,thế thì hoàng tử tới đây tìm aỉChẳng lẽ hoàng tử tới đây tìm cô bé khốn khô? Xíu Xiu!Người ta thắc mắc bàn tán với nhau,rồi người ta gọi Xíu Xiu ra hỏi,cô bối rối chối rằng không biết gì cả và cô len lén nhìn hình ảnh hoàng tử lồ lộ trên sân.Hoàng tử đang mỉm cười với cộNgười ta hỏi cô cho biết mà thôi,chứ ai lại tin được rằng hoàng tử tới đây tìm cô gái xấu xí nhất trần gian để làm gì!Vả chăng,suốt trong ngày hôm qua,hoàng tử có lúc nào vắng mặt trong lễ hội đâụThế thì tại sao lại có hình ảnh của hoàng tử ở nơi nàỵHoàn toàn đúng với hình ảnh hoàng tử ngày hôm qua tại cuộc vuịThắc mắc này không thể nào giải thích được,và câu chuyện phút chốc lại bay đi khắp nơi,cả kinh thành lại xôn xao,chính hoàng tử cũng lạ lùng,ngài thắc mắc cũng chẳng kém gì mọi người.
Việc lạ này được bàn tán qúa nhiều trong lễ hội,rồi có ngài thông thái là quan thiên giám,chức quan riêng của đức vua chuyên việc quan sát sao trên trời để đoán trước mọi việc dưới trần gian,giải thích rằng"hoàng tử không lúc nào vắng mặt ở lễ hội,trăm ngàn người đều biết,vả lại chính hoàng tử cũng nói là ngài không hề ra cung,như thế tức là hoàng tử không đi đâu cả!hình hoàng tử rành rành trên sân nhà ba chị em,nghĩa là có kể dự lễ hội rồi vẽ hình ảnh hoàng tử lên đấy,người ấy là tay hoạ sĩ cự phách,tài hoa lắm mới vẽ được đúng thế.Còn nếu bảo là hoàng tử tới nhà ấy thì đó là điều vô lý bởi vì đấy chẳng qua chỉ là hình vẽ ở dưới sàn gạch thôi! lại thêm,vẽ hình ảnh hoàng tử lên mặt đất như vậy là phạm tội bất kính kẻ nào vẽ hình ảnh ấy tất phải tội!Mọi người cho lời bàn của quan thông thái là phảịHoàng hậu thắc mắc rồi bà phán :
-Bắt đầu từ buổi lễ hội ngày hôm nay,quan Ngư. Sử không lúc nào được rời xa hoàng tử,phải luôn luôn ở bên cạnh hoàng tử,xem và nhắc nhở hoàng tử mọi việc!
Ngư. Sử là vị quan già tóc bạc phơ,râu dài trắng như bông,ngài mang trọng trách khuyên can đức vua khi nào xét thấy vua có việc làm không phải,nay ngài lại thêm được lệnh hoàng hậu phán luôn luôn ở bên hoàng tử là có trách nhiệm coi giữ mọi hành động của hoàng tử vì thế khi được lệnh là ngài Ngư. Sử vội vã trở về bận sắc phục đại phu,đầu đội mũ nhất phẩm,tay cầm hốt ngà khắc ngọc lưu ly,chính đức vua trông thấy cây hốt ngà ấy của phụ vương truyền lại ngài cũng phải kính cẩn.Nay quan ngự sử mang hốt nghiêm trang theo bên hoàng tử trong lễ hội khiến hoàng tử dù cố vui đến đâu cũng không tự tiện buông lõng như trong những ngày trứớc,hoàng tử thận trọng từng lời nói,thận trọng từng cử chỉ đối với mọi ngườịTuy thế phong cách lâng lâng thần tiên cao qúy vẫn không mất,và hoàng tử rồi cũng quen đi với vị quan già cầm hốt ngà quyền lực theo sau từng bước chân lắng nghe từng lời nói của hoàng tử.
Các công chúa,các quận chúa,các thiên kim tiểu thư,các hoàng thân quốc thích,vương tôn công tử,các quan dự hội lúc đầu cũng e ngại "chiếc hốt ngà",rồi cuộc vui mỗi lúc một thêm nồng nhiệt ,men rược qúy càng lúc càng thêm đậm đà,và cuộc vui lại naó nhiệt tưng bừng chẳng kém gì những ngày qua!
Trong hội,ai cũng nhận thấy ba chị em được mọi người chú ý nhiều lắm,người ta chú ý kín đáo để xem hoàng tử có đối xử khác biệt gì với ba chị em,và ba chị em sử xự với hoàng tử như thế nàọQủa thật,hoàng tử có chú ý đến ba chị em,hoàng tử muốn tìm hiểu sự việc lạ xảy ra ở sân nhà ba chị em ấy như thế nào sao lại có sự lạ lùng bí ẩn và ba chị em này có gì đặc biệt?Hoàng tử không thấy có sự gì đặc biệt ở ba chị em này,họ là những cô gái tầm thường,nhan sắc có khi còn dưới cả trung bình,phong khách thì thật dân giả,không thể nào bảo được rằng trong ba chị em ấy có ai là người có phong cách khác thường và có ẩn tướng cao qúỵVà hoàng tử thấy không cần chú ý nhiều đến ba chị em.Nhưng ba chị em thì lại không thể làm ba cô gái tầm thường như trước được nữa!Những tiếng đồn,những lời bàn tán về việc lạ làm mọi người chú ý tới,làm cho ba chị em tự nhiên cảm thấy mình là người quan trọng ở chốn này,hơn cả là hoàng tử đã có lần trò chuyện riêng với ba cô,việc ấy ai cũng thấy và nhiều cô ngấm ngầm ghen tức.Ba chị em ra sức đón mời hoàng tử,cả ba cảm thấy thế nào số phận mình cũng có liên hệ với hoàng tử!Rồi đến cha mẹ các cô cũng thế,họ nghĩ mình là quan trọng trên tiệc rượu với anh em họ hàng với miếng trầu các bà đưa mời,cả nhà này cảm thấy mình quan trọng như thể đã được chính thức báo cho mọi người biết rằng gia đình này sẽ có chồng cao sang,rể qúy nhất nước!Và cả gia đình này chẳng khỏi huênh hoang tự thị,xem thường khắp cả bàn dân thiên hạVà bàn dân thiên hạ tuy chẳng ai ưa,nhưng cũng chẳng có ai dám ra miệng chê bai rẻ rúng nhà ấy!Người ta ngấm ngầm chúc dữ cho gia đình ấy,người ta tin chắc mai này không có đứa nào trong ba cô gái ấy lại có diễm phúc được hoàng tử chọn làm vợ,người ta đợi đến luc' ấy sẽ ra sức mà cười chê,chế nhạo!Còn trong lúc này,hãy cứ dự hội lớn,và nuôi hy vọng của riêng mình.
Và,ở căn nhà vắng lặng trong làng Linh Xuân,sáng hôm279
êm đ
êm nay nữa? Và có chịu nổi không?! Mạnh mẽ quá dễ trắc trở chuyện tình duyên. Những người xung quanh đã dạy bảo cô điều đó. Cô muốn anh nhận thấy được người con gái yếu đuối trong cô đằng sau những dữ dội bất thường hằng ngày. Nhưng anh đã không hiểu, hay không hiểu nổi. Bên nhau nhưng sao xa vời vợi. Chuyện lẽ ra cũng không đến nỗi đẩy đến đỉnh điểm vậy nếu ngày đó cả anh và cô đừng quá vì cái tôi của mình, nếu cô biết câu đúc kết của người đời: lùi một bước, thì giờ này chắc cả anh và cô đang trút những hơi thở đều đều sau một tuần làm việc căng thẳng. Tháng trước, cái Lam bảo có thấy anh đang cùng một người con gái dạo ngoài bãi biển ở C.L. Cô nghe mà như nghe chuyện của ai vậy, lòng trống rỗng không cảm xúc, một chút hờn ghen vớ vẩn của phụ nữ cũng không . Nhưng, chỉ những lúc thế này, cảm giác tui tủi đó mới làm cô khổ sở. Anh, có bao giờ anh nuối tiếc. Nếu cho làm lại từ đầu liệu có giữ gìn được hay vẫn lặp lại, khi hai người luôn không cùng suy nghĩ. Cô không thể biết. Cô chỉ thấy nhớ anh, như tiếc nhớ về một quãng thời gian đã trôi. Và sẽ qua đi rất nhanh. 
